Güclü aybaşı qanaxması və anormal uşaqlıq qanaxmaları
Bəzi qadınlarda aybaşı zamanı qanaxma çox miqdarda olur və ya bir neçə gündən uzun çəkir. Bu vəziyyət əvvəllər menorragiya adlandırılırdı, hazırda tibbdə daha çox anormal uşaqlıq qanaxması termini istifadə olunur. Güclü aybaşı qanaxması çox rast gəlinən problemdir, lakin əksər qadınlarda qan itkisi tibbi cəhətdən “ağır” hesab edilmir.
Bəzi qadınlarda qanaxma aybaşları arasında və ya aybaşının gözləniləndən əvvəl və ya gec baş verməsi ilə müşahidə oluna bilər. Bu tip qanaxmalar anormal uşaqlıq qanaxması və ya aybaşı pozulması adlanır.
Normal menstrual tsikl:
· Normal aybaşının müddəti: 3–7 gün.
· Normal qan itkisi: təxminən 30–40 ml (təqribən 2–3 xörək qaşığı) hər dövr ərzində.
· Menstrual tsikl: 21–35 gün arası.
Əgər aybaşı 7 gündən uzun davam edirsə, qan itkisi çoxdursa və ya tsikl müddəti normaldan çox qısalıb/uzanıbsa, bu anormal qanaxma hesab olunur.
Güclü qanaxma və sancılar gündəlik fəaliyyətlərinizi çətinləşdirə bilər. Əgər aybaşı qanaxmanız çoxdursa və bu sizi narahat edirsə, həkimlə məsləhətləşin. Bunun üçün müxtəlif müalicə üsulları mövcuddur:
· Hormon terapiyası (oral kontraseptivlər, progestinlər)
· Qanaxmanı azaldan dərmanlar (traneksamik turşu və s.)
· Uşaqlıq daxili vasitələr (spiral, hormonlu IUD)
· Ciddi hallarda cərrahi müdaxilələr
Simptomlar
Güclü aybaşı qanaxmasının əlamətləri ola bilər:
· Bir saat ərzində bir və ya daha çox tampon və ya bez dəyişmək.
· Aybaşı qanını idarə etmək üçün ikiqat qoruyucu bez və ya tampon istifadə etmək.
· Gecə tampon və ya bez dəyişdirmək üçün oyanmaq.
· Bir həftədən uzun davam edən qanaxma.
· Böyük ölçülü qan laxtalarının gəlməsi.
· Güclü qanaxma səbəbindən gündəlik fəaliyyətlərin məhdudlaşması.
· Qan itkisinə bağlı yorğunluq, halsızlıq, başgicəllənmə və nəfəs darlığı.
Həkimə nə zaman müraciət etməli
Aşağıdakı hallarda dərhal həkimə müraciət edin:
· Vaginal qanaxma bir saatda ən az bir bez və ya tamponu isladırsa və bu vəziyyət ardıcıl iki saatdan çox davam edirsə.
· Aybaşılar arasında və ya anormal vaginal qanaxma baş verirsə.
· Menopauza sonrası vaginal qanaxma olursa.
· Qan itkisinə bağlı güclü yorğunluq, halsızlıq və nəfəs darlığı varsa.
Anormal uşaqlıq qanaxmasının səbəbləri hormon balansının pozulması (estrogen/progestin disbalansı), uşaqlıqda poliplər, miomalar, endometriumun qalınlaşması və ya xərçəng riski, qanın laxtalanma problemləri, müxtəlif dərmanların təsiri və s. ola bilər.
Düzgün diaqnoz üçün müntəzəm ginekoloji müayinə, ultrasəs müayinəsi, hormonal testlər və lazım olduqda endometrium biopsiyası tövsiyə olunur.
